ලොව යුනිකෝන් සමාගම්හි සංයුතිය සහ ඒවායෙහි ස්වරූපය පිළිබඳව තබන සටහනකි

සටහන: ධනංජි සමරකෝන්

ව්‍යාපාර ප‍්‍රාග්ධන කර්මාන්තයේදී, යුනිකෝන් සමාගමක් යනු ඩොලර් බිලියනයක් හෝ ඊට වඩා වැඩි ප‍්‍රාග්ධනයක් යටතේ ආරම්භ වන පුද්ගලික සමාගමකි. මෙම යෙදුම මුලින්ම නිර්මාණය කරන ලද්දේ මීට වසර හයකට පමණ පෙර කව්බෝයි වෙන්චර්ස්හි නිර්මාතෘ අයිලීන් ලී විසිනි. යුනිකෝන් යන නාමය මේ සඳහා ඔහු විසින් යොදාගනු ලැබුවේ එකල සංඛ්‍යාමය වශයෙන් මේවායේ පවත්නා දුර්ලභ බව නිසා විය හැකිය.

නමුත් ගෝලීයකරණයේ වේගවත් බවත්, සන්නිවේදන තාක්‍ෂණයේ දියුණුවත්, එම දියුණුව පෙර නොවූ විරූ ලෙස මිනිස් ජීවිත ස්පර්ශ කර ඒවා පහසු කිරීමත් හේතුවෙන් මෙම සමාගම් බිහිවීම වේගවත් වී තිබේ. එය කොතෙක් ද යත්, අද වනවිට ලොව යුනිකෝන් සමාගම් 326ක් පමණ ක‍්‍රියාත්මක වේ.

එමෙන්ම, අයිලීන් ලී මුලින්ම 2013 වසරේදී ‘යුනිකෝන්’ යන යෙදුම භාවිත කිරීමේදී එවකට යුනිකෝන් ලෙස සැලකූ සමාගම් පැවතියේ 39කි. හාවර්ඞ් බිස්නස් රිවීව් මගින් කරන ලද අධ්‍යයනයකට අනුව, 2012ත් 2015ත් අතර ආරම්භ කරන ලද යුනිකෝන් සමාගම් ප‍්‍රමාණය පමණක් 2000ත් 2011ත් අතර කාලය තුළ ආරම්භ කරන ලද යුනිකෝන් සමාගම් මෙන් දෙගුණයක් වූ බවට තක්සේරු කර තිබේ. කෙසේනමුත්, 2019 වනවිට ලොව සමස්ත යුනිකෝන් සමාගම් ප‍්‍රමාණය 326ක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ.

2019දී, ලොව පුරා විසිරි ඇති යුනිකෝන් සමාගම් ප‍්‍රවාහයෙහි තතු පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමේදී, CB Insight වෙතින් ඉදිරිපත් කර ඇති තක්සේරු කිරීම අතිශයින්ම වැදගත්ය. එහි සඳහන් දත්තවලට අනුව, ඩොලර් බිලියන 75ක ආදායමක් ලබන ලොව විශාලතම යුනිකෝන් සමාගම වන්නේ ByteDance ය. තොරතුරු සහ පුවත් සඳහා ප‍්‍රධාන වේදිකාවක් වන මෙම සමාගමේ ප‍්‍රධාන නිෂ්පාදනය වන්නේ Toutiao ය. වීඩියෝ share කරගැනීමේ වේදිකාවක් වන ටික්ටොක් ද මෙම සමාගම් හිමිකාරීත්වය යටතේ පවතින්නකි.

ලොව ඉහළින්ම සිටින යුනිකෝන් සමාගම් 10 වන ByteDance, Uber, Didi Chuxing, Wework, JUUL Labs, Airnab, Stripe, SpaceX, Epic Games, Grab යන සමාගම්හි සමස්ත වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 388ක් වන අතර, එය ලොව පවත්නා සියලුම යුනිකෝන් සමාගම්හි වටිනාකමෙන් සියයට 36ක ප‍්‍රතිශතයකි.

යුනිකෝන් සමාගම් සඳහා වඩාත් පොදු අංශ දෙක වන්නේ අන්තර්ජාල මෘදුකාංග සේවා සහ ඊ-වාණිජ්‍ය සේවාවන් වන අතර ලොව යුනිකෝන් සමාගම්වලින් අඩකට ආසන්න ප‍්‍රමාණයක් ආරම්භ වන්නේ එක්සත් ජනපදයෙනි. මේ අතර චීනය සතුව ද ඉහළ වටිනාකමක් සහිත යුනිකෝන් සමාගම් ලැයිස්තුවක් වේ. පුදුමයට කරුණක් නම්, CB Insight වෙතින් ලැයිස්තුගත කර ඇති ප‍්‍රධාන රටවල් හය වන එක්සත් ජනපදය, චීනය, එක්සත් රාජධානිය, ඉන්දියාව, ජර්මනිය සහ දකුණු කොරියාව යන ප‍්‍රධාන රටවලින් බැහැරව සෙසු ලෝකය පුරා යුනිකෝන් සමාගම් ව්‍යාප්තව ඇත්තේ 32ක් පමණි. එය ගෝලීයව ගත්කළ සියයට 10කටත් වඩා අඩු ප‍්‍රතිශතයකි.