ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් දෙස නව දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලමු

රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් යනු රජයේ හෝ රාජ්‍යයේ කිසියම් වගකිව යුතු ප්‍රමාණයකට හෝ පූර්ණ පාලනයට නතු (බහුතරයක් හෝ සැලකිය යුතු සුළුතර හිමිකාරිත්වයක් සහිත) ආයතන වන අතර, ඒවා රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති සහ අරමුණු වලට යටත්ව ක්‍රියාත්මක වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍යය සතු ව්‍යවසායයන් පාලනය කරනු ලබන්නේ 1971 අංක 38 දරන මුදල් පනත සහ 2007 අංක 07 දරන සමාගම් පනත විසිනි. ඒවා වරාය, බැංකු සහ මූල්‍ය, රක්‍ෂණ, මගී ප්‍රවාහන, ගුවන් සේවා, ඉදිකිරීම්, බලශක්තිය සහ ජලය වැනි තීරණාත්මක ක්‍ෂේත්‍රයන්හි විහිදගොස් ඇති අතර උපායමාර්ගික වශයෙන් ආර්ථිකයේ අත්‍යාවශ්‍ය කාර්යභාරයක් ඒවායින් ඉටුවේ.

මුදල් අමාත්‍යාංශයේ රාජ්‍ය ව්‍යාපාර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලද දත්තවලට අනුවල 2018දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 13.3ක දායකත්වය සැලසෙන්නේ රාජ්‍යය ව්‍යවසායයන් මගිනි.

වර්තමානයේදී මුදල් අමාත්‍යාංශයේ රාජ්‍ය ව්‍යාපාර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් 287ක් අධීක්‍ෂණය කෙරෙන අතර, ඉන් 54ක් උපායමාර්ගිකව ඉතා වැදගත් රාජ්‍ය ව්‍යාපාර ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ. රටෙහි ආර්ථික වර්ධනයෙහි ගාමක බලවේගයන් ලෙස එම ආයතන සුවිශේෂී මෙහෙවරක නිරත වේ. 2018දී මෙම රාජ්‍ය ව්‍යාපාර 54 මගින් උපයන ලද මුළු ආදායම රුපියල් ට්‍රිලියන 1.9ක් වන අතර, ඉන් රාජ්‍ය ව්‍යාපාර
37ක් රුපියල් බිලියන 131ක ලාබයක් වාර්තා කරන ලදී. එසේම රාජ්‍ය ව්‍යාපාර 16ක් රුපියල් බිලියන 157ක අලාබයක් වාර්තා කරන ලදි.

රජය සතු ව්‍යාපාරවල කාර්යසාධනය ඉහළ නැංවීමේ අරමුණින් 2017 වර්ෂයේදී රාජ්‍ය ව්‍යාපාර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සාමූහික අභිලාෂ ප්‍රකාශ’ සංකල්පය හඳුන්වාදෙන ලදී. සාමූහික අභිලාෂ ප්‍රකාශය යනු මුදල් අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්ල අදාළ රේඛීය අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් සහ අධ්‍යක්‍ෂ මණ්ඩලය වෙනුවෙන් අදාළ රාජ්‍ය ව්‍යාපාරයේ සභාපතිවරයා විසින් අත්සන් කරනු ලබන ත්‍රෛපාර්ශ්වික ගිවිසුමක් වන අතර, රටෙහි සර්ව ආර්ථික අරමුණු සාක්‍ෂාත් කරගැනීම සඳහා වාණිජමය ශක්‍යතාවයෙන් යුතුව ක්‍රියාකිරීමට යෝග්‍ය වේදිකාවක් නිර්මාණය කිරීම මෙහි මෙහෙවර වේ.

2017 පෙබරවාරි 7වෙනි දින මෙම සංකල්පය සඳහා අමාත්‍යමණ්ඩල අනුමැතිය ලබාදෙන ලද අතර, ලංකා ඛනිජතෙල් නීතිගත සංස්ථාව, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය, ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය, ගුවන් තොටුපොල හා ගුවන් සේවා (ශ්‍රී ලංකා) සමාගම, ජාතික ජල සම්පාදන හා ජලාපවාහන මණ්ඩලය යන රජය සතු ප්‍රධාන ව්‍යාපාර 5ක් සමඟ 2017 මාර්තු 15වෙනි දින මෙම ප්‍රකාශ සඳහා අත්සන් තබන ලදී. සාමූහික අභිලාෂ ප්‍රකාශය රාජ්‍ය ව්‍යාපාර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අධීක්‍ෂණය කරනු ලබන අතර, එහි ප්‍රගති වාර්තාවක්දඅමාත්‍යමණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කළයුතු වෙයි.

කෙසේනමුත් මෙම සියල්ල මධ්‍යයේ ‘රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන්’ නම් මෙම විශේෂ සඟරාව තුළින් අප උත්සහ කරනුයේ, COVID-19 වසංගතය රට පුරා ව්‍යාප්තවත්ම රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් ලාබයම අරමුණු කර නොගෙන මහජනයා වෙනුවෙන් සිදුකළ කාර්යභාරය යම් ඇගැයීමකට ලක් කිරීම සහ මෙම වසංගතයෙන් මතුවී ඇති ගැටලුවලට ඔවුන් ක්‍රියාත්මක කරන ලද උපාය මාර්ගයන් සහ පිළියම් මෙන්ම ඒවායේ මූල්‍ය කාර්යසාධනය පිළිබඳ යම් කතිකාවතක් ගොඩනැගීමයි. මෙවැනි ව්‍යසනකාරී තත්ත්වයක ඔවුන් එම අභියෝග තරණය කළේ කෙසේද? ඒ සඳහා ක්‍රියාත්මක කළ උපායමාර්ගයන් සේම රටෙහි ආර්ථික උන්නතිය වෙනුවෙන් රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන්ගෙ කාර්යක්‍ෂමතාව සහ කාර්යසාධනය නංවාලීම වෙනුවෙන් ඔවුන් ගෙනයන වැඩපිළිවෙල කුමක්ද? යන්න පිළිබඳ රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් කිහිපයක නියමුවන් කිහිපදෙනෙක් සහභාගී කරවාගනිමින් අප කළ සංවාදයන්ගෙන් මෙම සඟරාවෙහි අන්තර්ගතය
සැකසී ඇත.

– LMD/මීඩියා සර්විසස්